Wat de muzikanten spelen
Oezbeekse instrumenten: doira en karnay
Een luistergids voor de traditionele instrumenten van Oezbekistan, van luiten zoals de dutor tot de doira-trommel en de lange karnay-trompet.
Reserveer een stoel in Samarkand ↗Kort antwoord
Wikipedia verdeelt de traditionele instrumenten van Oezbekistan in snaar-, blaas- en slaginstrumenten. Tot de snaarinstrumenten behoren de langhalsluiten met frets dutor, rubob en tanbur en de gʻijjak-spijlviool. Tot de blaasinstrumenten behoren de lange karnay-trompet en de surnay-hobo. Tot de slaginstrumenten behoort de doira-trommel. In UNESCO's beschrijving van Shashmaqom worden luiten, vedels, trommels en fluiten genoemd.
Drie families
Het Wikipedia-artikel over de muziek van Oezbekistan verdeelt de traditionele instrumenten in drie groepen: snaar-, blaas- en slaginstrumenten. Samen lopen ze van getokkelde luiten tot lange trompetten. Het ticket voor de Marokand Concert Hall vermeldt alleen dat live-muzikanten de zaal vullen met Oezbeekse melodieën, dus deze gids beschrijft de instrumenten in het algemeen. Welke ervan op een bepaalde avond spelen, kan niet worden gezegd.
de luiten
Wikipedia noemt de dutor, de rubob, de tanbur, de tor en de ud langhalsluiten met frets, naast de gʻijjak, een spijkerviool, en de chang, een aangeslagen citer. UNESCO beschrijft het Shashmaqom-orkest als luiten, vedels, lijsttrommels en fluiten, wat laat zien hoe centraal de snaarinstrumenten staan in de klassieke traditie.
Winden: fluiten, hobo en lange trompet
De blaasinstrumenten op Wikipedia's lijst zijn de dili tuiduk, de karnay, beschreven als een lange trompet, de nay, een zijblaasfluit, de qoʻshnay, een klarinetachtig instrument gemaakt van riet, en de surnay, een luide hobo. Wikipedia's artikel over het Registan vermeldt dat koninklijke proclamaties op het plein werden aangekondigd met stoten op enorme koperen pijpen, dzharchis genaamd — een herinnering eraan dat luide blaasinstrumenten ooit openbare aankondigingen verzorgden.
Slaginstrumenten: de doira
Wikipedia noemt de doira een lijsttrommel en de nogʻora een potvormige trommel die bovenop met leer is bespannen, met de dovul, de qoshiq, dat zijn lepels, en de zang, dat zijn armbanden. Het Shashmaqom-dossier van UNESCO vermeldt lijsttrommels in het ensemble, dus ritme maakt deel uit van zowel de klassieke traditie als de volksmuziek. Wikipedia beschrijft Oezbeekse muziek als gekenmerkt door ingewikkelde ritmes en maatsoorten, wat een goede reden is om naar de trommel te luisteren.
Namen en spelling
Instrumentnamen komen in verschillende spellingen voor. Wikipedia's lijst voor Oezbekistan schrijft dutor en rubob, en markeert sommige namen met een verhoogd teken, zoals in gʻijjak, nogʻora en qoʻshnay, wat bij het Oezbeekse Latijnse alfabet hoort. Als u zoekt naar opnames, docenten of museale stukken, probeer dan zowel de Oezbeekse spelling als de oudere Engelse, aangezien een zoekmachine ze als verschillende woorden behandelt. Waar hetzelfde instrument twee namen heeft, is de naam op een programma of etiket een goede leidraad voor welke traditie wordt beschreven.
Instrumenten in Shashmaqom
UNESCO stelt dat Shashmaqom solo wordt uitgevoerd of door een groep zangers en een orkest van luiten, vedels, lijsttrommels en fluiten. Volgens UNESCO openen uitvoeringen doorgaans met een instrumentale inleiding, gevolgd door de nasr, het belangrijkste vocale gedeelte, en Wikipedia voegt toe dat intermezzo's van gesproken soefipoëzie de muziek onderbreken. Shashmaqom is een formele klassieke traditie, dus een theatrale concertshow is een ander format. Het blijft echter een bruikbaar model voor hoe stemmen en instrumenten worden gecombineerd.
Luisteren in de hal
Een paar gewoonten maken een liveoptreden waardevoller. Luister eerst naar de drums, dan naar de melodie daarbovenop en vervolgens naar de zanger als die er is. Let op de handen van de spelers op een trommel of luit, en merk op wanneer een blaasinstrument invalt. Een theater met professioneel geluid, zoals het ticket de zaal omschrijft, zou de instrumenten de ruimte moeten geven om gehoord te worden.
Voor wie dit niet is
Deze gids is een woordenlijst, geen technische studie. Hij beschrijft niet hoe de instrumenten worden gestemd of gebouwd, en kan niet beloven dat een bepaald instrument op uw avond te horen zal zijn. Wilt u een instrument leren bespelen, zoek dan een leraar; wilt u een uitvoering van een bepaald repertoire, zoek dan een daaraan gewijd concert. Voor de luisteraar die namen aan klanken wil koppelen, is de Wikipedia-lijst een redelijk begin.
Veelgestelde vragen
Wat is een doira?
Een lijsttrommel. Wikipedia vermeldt hem onder de traditionele slaginstrumenten van Oezbekistan.
Wat is een karnay?
Een lange trompet. Wikipedia vermeldt hem onder de traditionele blaasinstrumenten van Oezbekistan.
Wat is een dutor?
Een langhalsige luit met frets. Wikipedia vermeldt hem onder de traditionele snaarinstrumenten van Oezbekistan.
Zijn deze instrumenten in de show te horen?
Het ticket belooft livemuzikanten, maar somt de instrumenten niet op; geen ervan is dus toegezegd.
Bronnen